TEMEL CEZA ÜZERİNDEN YAPILAN ARTIRIM VE İNDİRİMLER BİR SIRAYA TABİ MİDİR?

1- BİLİNÇLİ TAKSİR VE OLASI KAST DURUMU

Türk Ceza Kanununu 61. maddesinin 2. fıkrasında ”Suçun olası kastla ya da bilinçli taksirle işlenmesi nedeniyle indirim veya artırım, birinci fıkra hükmüne göre belirlenen ceza üzerinden yapılır.” öngörülmüştür. Madde hükmü gereğince 61. maddenin 1. fıkrasında ”

Hakim, somut olayda;

a) Suçun işleniş biçimini,
b) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları,
c) Suçun işlendiği zaman ve yeri,
d) Suçun konusunun önem ve değerini,
e) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını,
f) Failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığını,
g) Failin güttüğü amaç ve saiki,

Göz önünde bulundurarak, işlenen suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler.” öngörüldüğü şekilde temel cezayı belirledikten sonra olayda olası kast veya bilinç taksir hali bulunması durumunda temel ceza üzerinden yapılacak ilk artırım bilinçli taksir nedeniyle TCK madde 22/3’de öngörüldüğü şekliyle ”Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır; bu halde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.” hükmü gereğince artırım yapmalıdır. Meğer ki olayda olası kast bulunmuş olsun; o zaman da TCK madde 21/2 ”Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.” gereğince temel cezadan indirim yapılacaktır.

2- TEMEL CEZADA NİTELİKLİ HALLERİN UYGULANMA SIRASI

Bir suçun temel şekline nazaran daha ağır veya daha az cezayı gerektiren birden fazla nitelikli hallerin gerçekleşmesi durumunda; temel cezada önce artırma sonra indirme yapılır. Yani, hakim öncelikle olası kast ve bilinçli taksir halleri varsa onları uyguladıktan sonra suçun nitelikli halleri olan ağırlaştırıcı ve hafifleştirici sebepleri mevcut olması halinde önce artırım nedenlerini sonra da indirim nedenlerini uygulayacaktır.

3- BİRDEN FAZLA ARTIRIM NEDENİ BULUNMASI

Artırma nedenlerinden birden fazlası bir olayda gerçekleşmiş ve bu nedenler aynı maddenin aynı fıkra ve bendinde düzenlenmişse artırım nedeni kadar artırım yapılmayarak tek bir artırım yapılacaktır.

4- BELİRLENEN CEZADA YAPILACAK DİĞER ARTIRIM VE İNDİRİMLERİN SIRASI

TCK madde 61/5’de ” Yukarıdaki fıkralara göre belirlenen ceza üzerinden sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler ile takdiri indirim nedenleri uygulanarak sonuç ceza belirlenir.” denilmektedir.

5- CEZALARIN KANUNİ SINIRLARINI AŞACAK ŞEKİLDE ARTIRIM VE İNDİRİM YAPILABİLİR Mİ?

Kanunda açıkça yazılmış olmadıkça cezalar ne artırılabilir, ne eksiltilebilir, ne de değiştirilebilir.

Süreli hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı bu madde hükümlerine göre belirlenen sonuç ceza, otuz yıldan fazla olamaz.

6- HAPİS CEZASI SÜRESİNİN HESAPLANMA USULÜ

Hapis cezasının süresi gün, ay ve yıl hesabıyla belirlenir. Bir gün, yirmidört saat; bir ay, otuz gündür. Yıl, resmi takvime göre hesap edilir. Hapis cezası için bir günün, adlî para cezası için bir Türk Lirasının artakalanı hesaba katılmaz ve bu cezalar infaz edilmez.