KISA SÜRELİ HAPİS CEZALARINA SEÇENEK YAPTIRIMLAR

Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezası olarak adlandırılır.

Kısa süreli hapis cezası yerine seçenek yaptırımlardan birine hükmedilebilir.

Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar

Madde 50- (1) Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre
a) Adlî para cezasına,
b) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle, tamamen giderilmesine,
c) En az iki yıl süreyle, bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmeye,
d) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya,
e) Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş olması durumunda; mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya,
f) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya,
çevrilebilir.

(2) Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adlî para cezasına çevrilmez.

(3) Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.

(4) Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa; bu ceza, diğer koşulların varlığı halinde, birinci fıkranın (a) bendine göre adlî para cezasına çevrilebilir. Ancak, bu hüküm, bilinçli taksir halinde uygulanmaz.

(5) Uygulamada asıl mahkûmiyet, bu madde hükümlerine göre çevrilen adlî para cezası veya tedbirdir.

(6) Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerinin yerine getirilmesine başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde, infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhal infaz edilir. Bu durumda, beşinci fıkra hükmü uygulanmaz.

(7) Hükmedilen seçenek tedbirin hükümlünün elinde olmayan nedenlerle yerine getirilememesi durumunda, infaz hâkimliğince tedbir değiştirilir.

Kısa süreli hapis cezasını seçenek yaptırımlara çevirmenin koşulları bulunmaktadır.

KOŞULLAR

1- HAPİS CEZASI KISA SÜRELİ OLMALIDIR

2- HAKİM SEÇENEK YATIRIMA ÇEVİRME KONUSUNDA KANAATE SAHİP OLMALIDIR

Ancak bu koşulların gerçekleşmesi halinde kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara kural olarak çevrilebilir.

KISA SÜRELİ HAPİS CEZASINA SEÇENEK YAPTIRIMLARIN TÜRLERİ

Bu başlıkta öncelikle şunu söylemek gerekir ki kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırıma çevrildiğinde artık tekerrür hükümleri uygulanamayacaktır.

1- ADLİ PARA CEZASI

Uygulamada en çok karşılaşılanı adli para cezasıdır.

Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.

Suçun yaptırımının hapis ceza adli para cezası şeklinde seçenek olarak öngörüldüğü hallerde tekerrüre esas sabıka nedeniyle TCK 58/3 maddesi gereğince zorunlu olarak hapis cezasının seçilmesi halinde adli para cezasına dönüştürmek mümkün değildir.

2- MAĞDURUN VEYA KAMUNUN UĞRADIĞI ZARARIN AYNEN İADE, SUÇTAN ÖNCEKİ HALE GETİRME VEYA TAZMİN SURETİYLE, TAMAMEN GİDERİLMESİ

Mağdurun veya kamunun uğradığı zarar aynen iade, suçtan önceki hale getirme ve tazmin olmak üzere şekilde giderilebilmektedir.

3- EĞİTİM KURUMUNA DEVAM ETME

Kısa süreli hapis cezası , suçlunu kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre en az iki yıl süreyle bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etme tedbirine çevrilebilir.

Kısa süreli hapis cezasındaki miktar ne olursa olsun en az iki yıl eğitim kurumuna devam etmek zorundadır.

Bu seçenek yaptırıma hükmedilirken barınma olanağı sağlayan yatılı eğitim kurumu tercih edilmelidir.

Bu seçenek yaptırıma karar verilebilmesi için gereken şartlardan biri sanığın bir meslek veya sanatının bulunmaması ikinci şart ise sanığın meslek veya sanat edinmeyi sağlayan eğitim kurumuna kayıt koşullarını taşımasıdır.

4- BELİRLİ YERLERE GİTMEKTEN VEYA BELİRLİ ETKİNLİKLERİ YAPMAKTAN YASAKLAMA

Kısa süreli hapis cezası, mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya çevrilebilir.

DENETİMLİ SERBESTLİK HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ

Belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanma

MADDE 64 – (1) Belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanma; mahkemelerce hükümlünün kişisel, sosyal ve eğitim durumu ile tekrar suç işleme riski göz önüne alınarak iyileştirmeyi ve suçun tekrarını önlemeyi esas alan, hükümlünün mahkûm olduğu hapis cezasının yarısından bir katına kadar süreyle, belirli yerlere gitmesini veya belirli etkinlikleri yapmasını yasaklayan seçenek yaptırımdır.

(2) Belirli yerler veya etkinlikler; hükümlünün suç işlemesinde, suça yönelmesinde ya da zararlı alışkanlıklar edinmesinde veya bağımlılık yapan maddeler kullanmasında; çevresel, psikolojik, sosyal veya ekonomik etkisi bulunan ya da hükümlünün yeniden suç işlemesine yol açan etkenleri tetikleyecek yerler veya etkinliklerdir.

(3) Yaptırımın infazı, hazırlanan denetim planının hükümlüye tebliği ile başlar, mahkemece belirtilen sürenin tamamlanmasıyla sona erer.

Belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklamaya ilişkin ilam, tekerrüre esas alınmaz.

5- EHLİYET VE RUHSAT BELGELERİNİN GERİ ALINMASI, BRLLİ BİR MESLEK VEYA SANATI YAPMAKTAN YASAKLAMA

Kısa süreli hapis cezası; sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş olması durumunda; mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya çevrilebilir.

İşlenen suç, yapılan meslek veya sanatla ilgili değilse veya ruhsatı veyahut ehliyeti gerektiren bir suç değilse bu hüküm uygulanmaz. Fail, meslek ve sanatının veya sahip olduğu ehliyet yahut ruhsatın sağladığı hak ve yetkileri kötüye kullanarak veya gereken önlem ve özeni göstermeyerek suç işlemiş olmalıdır.

6- KAMUYA YARARLI BİR İŞTE ÇALIŞTIRMA

Kısa süreli hapis cezası, mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya çevrilebilir.

Hükümlünün çalışacağı kamu kurumunda bir ücret alması veya kadrolu veyahut sigortalı olarak çalıştırılması mümkün değildir.

CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN

Kamuya yararlı bir işte çalıştırma

Madde 105- (1) Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan kısa süreli hapis cezasının yaptırım seçeneklerinden kamuya yararlı bir işte çalıştırma; hükümlünün, ücretsiz olarak iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere bir kamu kurumunun veya kamu yararına hizmet veren bir özel kuruluşun belirli hizmetlerinde çalıştırılmasıdır. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir.

(2) Denetimli serbestlik müdürlükleri, bölgelerinde bulunan bu tür kurumlardan hükümlüleri ne suretle çalıştırabileceklerine dair bilgi alırlar ve hizmetler listesini oluştururlar.

MAHKUMİYETİN SONUÇLARI VE BU YAPTIRIMLARA UYULMAMASI

Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerinin yerine getirilmesine başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde, infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhal infaz edilir. Bu durumda, TCK m. 50’nin beşinci fıkra hükmü olan ”Uygulamada asıl mahkûmiyet, bu madde hükümlerine göre çevrilen adlî para cezası veya tedbirdir” uygulanmaz.

Kanunkoyucu gerekli kararın infaz hakimliğinden alınacağını TCK madde 50/6’da belirtmişse de kısa süreli hapis cezasının adli para cezası seçenek yaptırımına çevrildiği durumlarda uygulanmaz. Zira hükümlünün tebliğ olunan ödeme emri üzerine adli para cezasını ödememesi halinde Cumhuriyet savcısının kararı ile adli para cezasına karşılık gelen gün miktarınca hapsedilir.

Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır. Yani, infaz edilen hapsin veya kamuya yararlı işte çalışmanın süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir.

İnfaz hakiminin kararlarına karşı şikayetçi veya ilgili Cumhuriyet Savcısı tarafından, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hakiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır. İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır.