HAYVAN BULUNDURANIN SORUMLULUĞU

TBK MADDE 67- Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.
Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini
ispat ederse sorumlu olmaz. Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır.

Türk Borçlar Kanunu 67. maddesi anlamındaki hayvan zoolojik manada hayvan değildir. Evcil hayvan olan kediler, köpekler atlar, koyunlar, inekler, tavuklar   TBK m. 67 anlamında hayvan olarak değerlendirilecektir. Fil, kaplan, kurt gibi vahşi hayvanlar bakım veya yönetim altına alınmış ise TBK m. 67 kapsamına girecek, bulunduranın sorumluluğunu gerektirebilecektir. Vahşi hayvan bulunduranın özen sorumluluğu da ağırlaşacaktır. Hayvanın maddi değeri ile cinsinin bir önemi bulunmamaktadır.

Hayvanı idaresi altında bulunduranın kusuru bulunmasa bile hayvanın neden olduğu zararlardan sorumlu olur. Sorumluluğun nedeni özen eksikliğine dayanır. Hayvan üzerinde hukuki ve eylemli egemenliği olan bulunduran, ” zarar vermesini önleyecek önlemleri almada gerekli özen göstermekle yükümlüdür” .  Ancak hayvanın içgüdüsünü dış bir etkenin uyarması sonucu gerçekleşen devinimi sonucu zararda sorumluluk TBK 67’ye göre belirlenmelidir.

Sorumluluk, objektif özen ve özellikle bakım ve yönetim yükümlülüğüne dayalı kusursuz sorumluluktur. Gözetim ve denetim ödevinin ihlali karinesi dayanmaktadır.

Hayvan bulundurana ait hayvan başkasına maddi zarar verebileceği gibi manevi zarar da verebilir.

Hayvan hareketiyle zarar arasında illiyet bağı olmalıdır. İlliyet bağını kesen sebepler mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru söz konusuysa sorumluluktan bahsedilemeyecektir.

Zarara sebebiyet veren olay hukuka aykırı olmalı ve olayda hukuka uygunluk sebepleri bulunmamalıdır.

Zarara hayvanın tipik bir davranışı sebep olmalıdır. Hayvanın hareketi içgüdüsel olan her türlü bağımsız ve tabi hareketidir. Ancak hayvan başka birisi ya da onun hayvanı tarafından tahrik edilmiş ve buna karşılık tepkisel davranışı zarar sebep olmuşsa yine hayvan bulunduran sorumlu olmakla beraber tahrik eden kişiye ya da tahrik eden hayvanı bulundurana rücu edebilecektir.

Hayvan bulunduran hayvanın bakım ve yönetimini sürekli olabileceği gibi geçici olarak da üstlenebilir. Bu yüzden sorumluluk için mülkiyet ilişkisi şart değildir. Hayvanı mülkiyet dışında herhangi bir ayni ya da şahsi hakla hakimiyeti altında bulunduran kişi de kusursuz olarak sorumludur.

Hayvanı idaresinde bulunduran tüzel kişiler de şahıs sıfatıyla hayvanın verdiği zarardan sorumlu tutulabilirler.

Yargıtay bir kararında zarar gören kişinin hayvan bulundurandan elde etmesi muhtemel karı da isteyebileceğine hükmetmiştir.

Hayvan bulunduran ancak gerekli özeni gösterdiğini ya da göstermiş olsaydı da zararı engelleyemeyeceğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecektir.

Her somut olayın özelliğine göre özen gösterilip gösterilemediği takdir edilecektir. Hayvanın tehlikelilik derecesi, çevre koşulları, verilen zararın boyutu, özen ve gözetimin derecesi vb. etkili olacaktır. Bu nedenle hayvan bulunduran kişinin temyiz gücünden yoksun olması durumunda da gösterilen özen objektif özen ölçüsünün altındaysa sorumluluk doğacaktır. Esas alınan özen yükümü sübjektif değil objektif özen yükümüdür.

TBK MADDE 68- Bir kişinin hayvanı, başkasının taşınmazı üzerinde bir zarar verdiği
takdirde, taşınmazın zilyedi, o hayvanı yakalayabilir, zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir; hatta durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle getirebilir.
Bu durumda, taşınmazın zilyedi derhâl hayvan sahibine bilgi vermek ve sahibini
bilmiyorsa, onun bulunması için gerekli girişimleri yapmak zorundadır.

Bu hüküm gereğince başkalarının taşınmazına zarar veren hayvana karşı taşınmazın zilyedinin hakları bulunmaktadır:

1- Alıkoyma Hakkı:

Bir kişinin hayvanının, bir başkasının taşınmazına zarar vermesi durumunda taşınmazın zilyedi, hayvanı yakalayıp zararı giderilinceye kadar teminat olmak üzere hayvanı alıkoyabilir. Hak kullanılırken hayvana zarar vermemek esastır.

Hakkın doğabilmesi için gerekli şartlar:

1- Hayvanın sahibinin kusursuz sorumluluğunun şartları olmalıdır.

2- Hayvan tarafından bir taşınmaza verilen zarar söz konusu olmalıdır.

Hakkı kullanan zilyet hayvanın sahibini biliyorsa derhal haber vermekle bilmiyorsa da sahibini bulmak için gerekli girişimlerde bulunmalıdır. (Güvenlik güçlerine durumu bildirmek ya da ilan yoluyla aramak olabilir.) Zarar görenin zararı tazmin edildiğinde hak son bulur. ve hayvanın sahibine iadesi zorunludur.

2- Hayvanı Etkisiz Hale Getirme Hakkı:

Etkisiz hale getirmek yakalama ve alıkoyma dışındaki diğer yollardır. Yani şartlar gerektirirse hayvanı öldürme hakkıdır. hakkın doğabilmesi için gerekli şartlar:

1- Hayvanı alıkoyma hakkının şartları oluşmuş olmalıdır.

2- Durum ve koşullar hayvanı etkisiz hale getirmeyi zorunlu kılmalıdır.

3- Taşınmaza verile4n zararın önlenmesi için hayvanın öldürülmesinden başka çare olmamalıdır.

4- Hakkın koşulların varsa Zilyedin taşınmazını hayvana karşı meşru müdafaası söz konusudur. Koşullar gerçekleşmemişse hayvanın öldürülmesi haksız fiil olacaktır.

5-Hayvan taşınmaza değil de yani malvarlığına değil de şahıs varlığına, kişilere zarar vermişse bu durumda hayvanın öldürülmesi zaruret haline girecektir.