Haczedilen bir malın satış işlemleri gerçekleştirilinceye kadar ya da taşınır bir malın sahibi bulunana kadar koruma altına alınarak emanet olarak bırakıldığı yere veya emanet edilen kişiye yediemin denir.
Taşınır mal sahibine teslim edilinceye kadar muhafaza edilir.
İflas hukukunun konusuna giren kişilerin iflası durumunda anlaşma sağlanamayan mallar da muhafaza altına alınabilir.
Birden fazla kişi arasındaki hukuki durumu çekişmede olan mallar durum sonuçlanana veya anlaşma sağlanana kadar bir yere emanet edilmesi gerektiği zaman da yediemine bırakılabilir.
İcra İflas Kanununa göre yediemin mevcut yaşanan hukuki durumun özelliğine göre hem kişiyi hem de malın teslim edildiği yeri ifade eder.
Yedieminlik yasal mevzuatı 29810 sayılı Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğidir.
YEDİEMİNLİK LİSANSI NASIL ALINIR?
Lisans verecek olan yerler, yetki çevreleri, lisansın süresi ve kapsamı gibi lisansla ilgili tüm konular, işlemler ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak Adalet Bakanlığı tarafından belirlenir. Lisansın kapsamında şunlar yer alır:
- İcra ve İflas Daireleri tarafından daire dışında yapılacak görevlerin ifası için gereken çilingir, çekici ve nakliye gibi hizmetlerin yerine getirilmesi.
- İcra İflas Kanununda sayılan kıymetli eşyalar hariç olmak üzere icra ve iflas daireleri tarafından muhafaza alınmasına karar verilen malların ilgili yönetmelik hükümleri gereğince muhafazasının yapılması.
- Yediemin depolarındaki malların idare ve bakımı ile satış yerlerinde hazır bulundurulması
- Belirlenecek diğer hizmetlerin yerine getirilmesi
LİSANS BAŞVURUSUNDA HANGİ ŞARTLAR ARANIR?
Lisans başvurusunda aranacak şartlar gerçek kişiler ve tüzel kişiler için farklıdır.
Lisans başvurusunda bulunacak gerçek kişilerde aranacak şartlar şunlardır.
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
- Başvuru tarihinde fiil ehliyetine sahip olmak
- Affa uğramış ya da Türk Ceza Kanun’unun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş dahi olsa taksirli suçlar hariç olmak üzere kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum edilmiş olmamak. Ayrıca zimmet, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık suçları, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini aklama, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, vergi kaçakçılığı veya muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından dolayı kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmamak.
- İhalelere girmekten ve yedieminlik yapmaktan yasaklanmamış olmak.
- Mali ve ticari itibar açısından lisanslı yediemin depo işletmesinin itibarına zarar verebilecek türde engel bir durum bulunmamak.
- Hakkında iflas, iflasın ertelenmesi kararı verilmemiş, konkordato ilan edilmemiş ya da aciz vesikası, düzenlenmemiş olmak.
- Sosyal Güvenlik Kurumu prim borcu ve vergi borcu bulunmamak.
Lisans başvurusunda bulunacak tüzel kişilerde aranacak şartlar şunlardır.
- Tüzel kişinin sermaye veya şahıs şirketi olması durumunda, şirket ana sermayenin yarıdan fazlasını elinde bulunduran gerçek kişi ortaklar ile tüzel kişinin yönetim kurulu üye tam sayısının yarıdan fazlasının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması.
- Yönetim kurulu üyelerinin gerçek kişilerde aranan ilgili şartları taşıyor olması
- Kendileri ya da sınırsız sorumlu oldukları tüzel kişiler hakkında iflas, iflasın ertelenmesi kararı verilmemiş ya da konkordato ilan edilmemiş olması
- İhalelere girmekten ve yedieminlik yapmaktan yasaklanmamış olması
- Sosyal Güvenlik Kurumu prim borcu ve vergi borcu bulunmaması
YEDİEMİN DEPOLARI NASIL KURULUR?
Lisanslı yediemin depoları; verilecek lisansın yetki çevresi içinde düzen ve fiziki anlamda bütünlük oluşturacak şekilde kurulmalıdır. Depolarda bulunan mallar mümkün olduğunca teşhir edilebilecek şekilde muhafaza edilir.
Yediemin Ek Depo Açılabilir mi?
Lisans verilmesinden sonra ek depo açılabilmesi ve mevcut depolarının yerlerinin değiştirilmesi Adalet Bakanlığının iznine tabidir.
Yediemin Depolarının Şartları Nelerdir?
- Deponun tamamını kapsayan ve en az üç ay öncesine kadar yapılan kayıtların verebilen güvenlik kamera sisteminin bulunması.
- İdari işlerin yürütüleceğini uygun bir kapalı alanın bulunması .
- Kapalı alan tabanlarının beton olması.
- İlanda belirtilen büyüklükten az olmamak şartıyla kapalı alan ve motorlu araçların muhafazasına elverişli otoparkın bulunması.
- Otoparkların korunaklı, çamur ya da su birikintisini önleyecek şekilde kaplanmış olması
- Depolarda müzayede salonunun bulunması.
- Yeterli ve uygun havalandırması sisteminin bulunması.
- Kapalı ve açık alanların muhafaza edilen malların taşınması, boşaltılması, yüklenmesi ve4 nakli sırasında iş makinesi ve taşıma araçlarının kolayca çalışabileceği zemine genişlik ve yüksekliğe sahip olması
- Olası bir yangına karşı yeterli ekipmanın bulunması
- Depolama hizmetleri ile ihtiyaç duyulan diğer yardımcı hizmetler yerine getirebilecek özellikte düzeneğin bulunması.
- İlanda belirtilip istenen diğer özelliklerin bulunması.
LİSANSIN VERİLMESİNE İLİŞKİN İLANLAR NASIL YAYINLANIR? İLANDA BULUNMASI GEREKEN UNSURLAR NELERDİR?
Lisansın verilmesine ilişkin ilanlar Bakanlık internet sitesinde yayınlanır.
İlanda; lisansın kapsamı ve lisans verilecek yerler, lisans süresi, lisans bedeli, başvuru sahibinde aranacak şartlar, başvuruda istenecek belgeler, depolarda bulunması gereken asgari nitelikler, lisans verilecek yere ait kapalı ve açık alan büyüklükleri, depo teminatı ve asgari sigorta bedeli gibi hususlara yer verilir.
YEDİEMİNLİK LİSANSI İÇİN NEREYE BAŞVURULUR? HANGİ BELGELER İSTENİR?
Lisans almak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, şahsen veya temsilcileri ya da vekilleri aracılığıyla ilanda belirtilen süre ve usullere uygun olarak Bakanlığa başvuruda bulunur.
İlanda öngörülen başvuru süreleri dışında yapılan başvurular dikkate alınmaz.
Başvuru dilekçesinde, başvuru sahibinin veya temsilcisinin ya da vekilinin adı ve soyadı, varsa unvanı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, vergi kimlik numarası veya Merkezi Sicil Kayıt Sistemi numarası ile iletişim bilgilerinin yer alması zorunludur.
Başvuru dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir:
a) Gerçek kişilerce yapılan başvurularda kendisinin, tüzel kişiler adına yapılan başvurularda tüzel kişilerin yönetim organlarında yer alan kişilerin nüfus müdürlüğünden onaylı nüfus kayıt örneği, adli sicil ve arşiv kaydı.
b) Tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetiminde görev alan kişileri belirten ticaret sicil gazetesi.
c) Tüzel kişilerin yönetim organlarında görev yapanların yabancı uyruklu olması halinde vatandaşı olduğu ülkenin mevzuatına göre alınmış olan nüfus kaydı ile affa uğramış veya 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; taksirli suçlar hariç olmak üzere kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da zimmet, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflâs, kaçakçılık suçları, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, vergi kaçakçılığı veya muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmadığına dair belgenin aslı ve yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmiş onaylı sureti.
ç) Gerçek kişilerin kendisinin, tüzel kişilerin kendisi ile birlikte yönetim kurulu üyelerinin ihalelere girmekten yasaklı olmadığını gösteren belge.
d) Gerçek kişilerin kendisinin, tüzel kişilerin kendisi ile birlikte yönetim kurulu üyelerinin vergi borcu ve sosyal güvenlik prim borcunun olmadığını gösteren belge.
e) Bakanlık tarafından ilanda belirtilecek diğer belgeler.
LİSANS BAŞVURUSU NASIL İNCELENİR?
Başvurular, Komisyon tarafından incelenerek karara bağlanır.
Başvuru için sunulan belgelerde bilgi veya belge eksikliği bulunması halinde Bakanlıkça ilgiliye eksikliğin niteliğine göre on beş günü aşmamak üzere süre verilerek bu eksikliğin giderilmesi yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede istenen bilgi ve belgeleri tamamlamayanların başvuruları değerlendirme dışı bırakılır.
YEDİEMİNLİK LİSANS BAŞVURUSU NASIL DEĞERLENDİRİLİR?
Komisyon tarafından yapılan değerlendirme sonucunda Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği ve ilanda belirtilen şartları taşıyanların başvurusu kabul edilir.
Başvurunun incelenmesi sonucunda aranan şartların taşınmadığının tespiti halinde başvuru reddedilir.
Başvurunun kabulü veya reddine dair kararlar Bakanlık oluru ile kesinleşir ve başvuru sahibi ile o yer icra dairelerine bildirilir.
İlan yapılan mahal için lisans başvurusunda bulunulmaması veya yapılan başvuruların Komisyon tarafından uygun görülmemesi halinde depo hizmetleri Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş yurtları Kurumu tarafından yerine getirilebilir.
Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş yurtları Kurumu, Bakanlıkça uygun görülecek mahallerde lisans hizmetlerini doğrudan ve münhasıran yerine getirir.
YEDİEMİNLİK LİSANS BAŞVURUSU NASIL VERİLİR?
Komisyon tarafından yapılan değerlendirme sonucunda Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği ve ilanda belirtilen şartları taşıyanların başvurusu kabul edilir.
Başvurunun incelenmesi sonucunda aranan şartların taşınmadığının tespiti halinde başvuru reddedilir.
Başvurunun kabulü veya reddine dair kararlar Bakanlık oluru ile kesinleşir ve başvuru sahibi ile o yer icra dairelerine bildirilir.
İlan yapılan mahal için lisans başvurusunda bulunulmaması veya yapılan başvuruların Komisyon tarafından uygun görülmemesi halinde depo hizmetleri Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş yurtları Kurumu tarafından yerine getirilebilir.
Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş yurtları Kurumu, Bakanlıkça uygun görülecek mahallerde lisans hizmetlerini doğrudan ve münhasıran yerine getirir.
YEDİEMİNLİKTE ALT İŞLETİCİ OLABİLİR Mİ? ALT İŞLETİCİLER LİSANS SAHİBİ YETKİLERİNİ KULLANABİLİR Mİ?
Lisans sahibi yetkilerini bizzat kullanır. Lisans sahibi noter sözleşmesi ile yetkilerini Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği lisans sahibi için aranan şartları taşıyan alt işleticilere devredebilir. Devir işlemi, Bakanlığın onayı ile geçerlilik kazanır. Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği belirtilen hak ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda alt işletici ile lisans sahibi birlikte sorumludur.
YEDİEMİNLER İŞLETME BELGESİ ALMAK ZORUNDA MIDIR?İŞLETME BELGESİ VERİLEBİLMESİ İÇİN ŞARTLAR NELERDİR?
Lisans sahibi veya alt işleticiler, işletecekleri depoları faaliyete geçirmek üzere lisans belgesinin verilme tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlığa başvuru yaparak işletme belgesi almak zorundadır.
İşletme belgesi verilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:
a) Talep dilekçesi.
b) Depo teminatının yatırıldığına dair belge.
c) Sigorta poliçesi.
ç) İlgili belediyeden alınacak işyeri açma ve çalışma ruhsatı.
Başvuru üzerine depoların Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği belirtilen asgari nitelikleri ve ilanda belirtilen diğer özellikleri taşıyıp taşımadığı Bakanlıkça tespit edilebileceği gibi deponun bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına da tespit ettirilebilir. Varsa tespit giderleri başvuru sahibi tarafından peşin olarak yatırılır.
Lisans sahibinin süresinde işletme belgesi almak için başvuru yapmaması ya da depoların belirtilen özellikleri taşımadığının tespit edilmesi halinde lisans belgesi iptal edilerek lisans bedeli hazineye irat kaydedilir.
DEĞERLENDİRME VE ÜCRET KOMİSYONUNDA KİMLER YER ALIR GÖREVLERİ NELERDİR?
Lisans başvurularının incelenmesi ve lisans kapsamında kalan hizmetler için ödenecek ücret ile lisans bedeli, depo teminat miktarı ve asgari sigorta bedelinin belirlenmesi amacıyla Personel Genel Müdürlüğü, Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü, Strateji Geliştirme Başkanlığı, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı ve Teknik İşler Dairesi Başkanlığında görev yapan beş asıl ve beş yedek üyeden teşekkül eden Komisyon oluşturulur. Komisyonun oluşturulmasına ilişkin Bakanlık Olurunda Komisyona başkanlık yapacak üye de belirtilir.
Komisyon, başkanın yazılı daveti üzerine toplanır. Davette, toplantının gündemi, tarihi, yeri ve saati belirtilir.
Komisyon, asıl üyelerinin katılımı ile toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğuyla karar verir. Asıl üyenin yokluğunda toplantılara yedeği katılır. Komisyonun kararları tutanak haline getirilir ve toplantıya katılan üyelerce imzalanır. Karara muhalif olanlar, muhalefet gerekçesini yazarak tutanağı imzalarlar.
Komisyon gerek duyduğu her türlü inceleme ve araştırmayı yapabilir.
Komisyon kararlarına karşı, ilgililer, kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde Komisyona yeniden inceleme talebinde bulunulabilirler. Yeniden inceleme talepleri, Komisyon asıl ve yedek üyelerinin katılımıyla yapılacak toplantıda incelenerek kesin olarak karara bağlanır. Bu durumda Komisyon, asıl ve yedek üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
Komisyonun sekretarya hizmetleri Personel Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
YEDİEMİN BÜROSU:
29.09.2021 Tarih ve 4528 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile özelleştirme kapsamına alınan yediemin faaliyetleriyle ilgili iş ve işlemleri yürüten icra işleri dairesi başkanlığına bağlı çalışan bürodur.
YEDİEMİN BÜROSUNUN BAŞLICA GÖREVLERİ
- Özelleştirme kapsamında ihtiyaç duyulan veri ve istatistiki bilgileri toplamak.
- Yedieminlik faaliyetlerinin yürütülmesine dair surum ve ihtiyaç analizleri yaparak gerekli projeleri oluşturmak .
- Yedieminlik faaliyetlerinin yürütülmesine dair verileri tutmak.
- İcra ve İflas Kanunu uyarınca muhafaza altına alınmasına karar verilen malların muhafaza edileceği gerçek ve tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarının kuruluşunu takip etmek.
- Bu depolarda bulunması gereken asgari nitelikleri belirlemek
- Depolar için alınacak teminatı hesaplamak .
- Muhtemel risklere karşı sigorta işlemlerini yürütmek.
- Adalet Bakanlığı tarafından lisans ve işletme belgesinin verilmesi işlemlerini takip etmek.
- İşletme yetkisinin devir işlemlerinin takibini yapmak.
- Adalet Bakanlığının lisanslı işletmelerde ilgili görev ve yetkilerinin denetimini yapmak.
- İşletme faaliyetinin durdurulması ya da iptali gibi idari tedbir almak ve tasarruf yapmak.
- Depoların denetimiyle ilgili işlemleri takip etmek.
- Depolarda tutulması gereken kayıtlara ve muhafaza işlemlerine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek.
YEDİEMİN LİSANS SAHİBİ HAKLARI NELERDİR?
Lisans sahibinin hakları şunlardır:
a) Lisansın kapsamında yer alan hizmetleri yerine getirmesi karşılığında Bakanlığın belirlediği ücret tarifesi miktarınca ücret talep etmek.
b) İlgili mevzuat ve ilanda öngörülen diğer yetkileri kullanmak.
YEDİEMİN LİSANS YÜKÜMLÜLÜKLERİ NELERDİR?
Lisans sahibi aşağıdaki hususları yerine getirmek zorundadır:
a) Lisans kapsamındaki hizmetlerin etkin, hızlı ve verimli bir şekilde yürütülmesi için gerekli tedbirleri almak.
b) Lisans kapsamında kalan hizmetlerin yerine getirilmesi işlemlerinin koordinasyonunu sağlamak.
c) Depoların Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğinde ve ilanda belirtilen niteliklerinin korunmasına dair tedbirleri almak ve bu şartların kaybolması halinde durumu derhal Bakanlığa bildirmek.
ç) Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğinde yer alan sigortaya ilişkin yükümlülükleri yerine getirmek.
d) Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğinin 18 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenecek iş tevzi kriterlerine uygun şekilde davranmak.
e) Depoda bulunan malların muhammen bedelinin sigorta teminat miktarını aşıp aşmadığını takip etmek, aşan miktarın sigortalanmasını temin etmek.
f) Depo içerisinde ya da depoya veya satış alanına mal nakliyesi esnasında mala gelecek zararların tazmin edilmesini sağlamak.
g) İcra daireleri tarafından muhafazasına karar verilen mallar ile adli merciler tarafından teslim edilen diğer malları depoya kabul etmek, teslim alınan malların korunmasında gerekli özeni göstermek ve gereken tedbiri almak.
ğ) İcra dairesinin talebi üzerine haczedilen malları satış mahalline getirmek ve götürmek.
h) Lisansın iptali halinde depoda bulunan malların muhafaza işlemlerinin yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak.
ı) Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğinde öngörülen kayıtları tutmak.
i) Bakanlık tarafından veya denetim sırasında istenecek bilgi, belge ve raporları vermek.
j) En fazla üçer aylık aralıklarla yapılacak incelemelerle, muhafaza altına alınan mallar üzerindeki haczin devam edip etmediğini takip etmek.
k) Hukuken muhafazasına gerek kalmayan malın teslim alınması, teslim alınmayan mallar hakkında Kanunun 88 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre işlem yapılması için icra dairesinden talepte bulunmak.
l) Bakanlıktan izin almaksızın Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğinde ve ilanda belirtilenler ile lisans kapsamında kalanlar dışında depoda faaliyette bulunmamak.
m) Alt işleticiler tarafından açılan depoların denetimlerini yerine getirmek ve denetim sonuçlarını Bakanlığa rapor etmek.
n) Depolara teslim edilen araçlara ilişkin plaka, motor ve şasi numara bilgilerini ilgisi belgelenmek kaydıyla talep eden sigorta şirketi ile paylaşmak.
o) Bakanlık tarafından ilgili mevzuat ve ilan çerçevesinde verilen diğer görevler ile talimatları yerine getirmek.
Lisans sahibi, lisans kapsamındaki hizmetlerin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen zararlardan sorumludur. Depoda bulunan mallarda herhangi bir hasarın oluşması durumunda, lisans sahibi bu durumu ve tahmini zarar miktarını derhal ilgili icra dairesine bildirmekle yükümlüdür.
Yediemin, haczedilip kendisine bırakılan mallar icra dairesi tarafından istendiği anda malı teslim aldığı şekilde iade etmelidir. Kendisine bırakılan herhangi bir malın kendisine yüklenemeyecek bir nedenden dolayı telef olması veya ziyanını ispatlayamayacak durumda olması yediemin hakkında ceza takibi yapılır. Yapılacak olan ceza takibinden önce tespit edilen kıymetler icra dairesinden resen tazmin edilir. Tazmin işlemini yürütmekle sorumlu olan kişiler icra dairesinin tanzime ilişkin talep ve kararına karşı şikayette bulunabilir. Şikayet, bu uygulamanın öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde yapılmalıdır. Aksi halde şikayet hakkı sona erer.
Yediemindeki mala zarar gelmesi veya kaybolması durumunda cezai sorumluluklar vardır. Yediemin icra daireleri tarafından muhafazasına karar verilen mallarla, ilgili adli makamlar tarafından teslim edilen diğer malları depoya kabul etmelidir. Yediemin, teslim alınan malların korunmasında gerekli özeni gösterip ilgili bütün tedbirleri almakla yükümlüdür. Son zamanlarda özellikle yediemindeki araçların kaybolması sık yaşanan sorunlardandır.
Muhafaza edilmek üzere yediemine teslim edilen rehinli, hacizli ya da el konulmuş bir mal üzerinde yediemin farklı bir tasarrufta bulunursa, 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ve 3 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Yediemin, muhafaza edilmek üzere kendisine teslim olunan rehinli, hacizli ya da el konulmuş bir mala, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranıp malın kaybolmasına veya bozulmasına neden olursa adli para cezası ile cezalandırılır. Yediemin bir suça ilişkin soruşturma ya da kovuşturma kapsamında el konulan bir mal veya eşyayı amacı dışında kullanırsa bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
YEDİEMİN DEPO VE GARAJLARININ AÇILMASI VE İŞLETİLMESİ İŞLEMLERİ
Yediemin depolarında muhafaza altına alınan mallar, ilgili olan icra ve iflas dairesi ya da adli birimin yazılı bir talimatı, kararı olmadığı sürece depodan çıkarılamaz. Adli birimden veya icra dairesinden gelecek olan karar veya yazıda kişinin kimlik bilgileri tam olarak tespit edilir ve malın giriş makbuzunda belirtilen özellik ve nitelikleri taşıyıp taşımadığı belirlenir. Mal, bu işlemden sonra çıkış makbuzu düzenlenerek depolardan çıkarılıp teslim edilir. Çıkış makbuzunun bir örneği icra dairesi gönderilir. Muhafaza altına alınan mal, bizzat icra dairesi tarafından teslimi gereken bir mal ise teslimat işlemi icra memuru tarafından yerine getirilir.
MUHAFAZA İŞLEMLERİ NASIL YAPILIR?
İcra ve iflâs daireleri tarafından muhafaza altına alınmasına karar verilen mallar, mevzuattaki istisnalar saklı kalmak kaydıyla Bakanlık tarafından yetki verilen ve yetki çevresi belirlenen lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir.
Birden fazla lisanslı yediemin deposu bulunan mahallerde muhafaza altına alınan mallar eşitlik esası gözetilmek suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tevzi kriterleri doğrultusunda lisanslı yediemin depolarına teslim edilir.
Muhafazası özellik gerektiren; bir arada bulundukları eşya için tehlike arz eden mallar, her türlü ateşli silah, patlayıcı, yanıcı, tahrip edici ve aşındırıcı madde, zehirli gaz, nükleer yakıt, radyoaktif madde ile can ve mal güvenliği yönünden tehlikeli olduğu saptanmış her nevi katı, sıvı ve gaz halinde olan maddeler, kısa sürede bozulabilecek gıda maddeleri, kötü koku yayan mallar, canlı hayvanlar gibi muhafazası özel bakım ve tesise lüzum gösteren şeyler, ikinci fıkra uyarınca belirlenen yediemin deposu yeterli altyapıya sahip değilse, yeterli altyapıya sahip en yakın lisanslı yediemin deposuna teslim edilir. Bunun mümkün olmaması halinde, icra memuru tarafından alacaklının göstereceği gerekli nitelikleri haiz yerlere teslimine de karar verilebilir.
Üçüncü fıkraya göre haczedilen malların muhafazasını talep eden alacaklı, icra memuru tarafından belirlenen satış giderlerini de peşin olarak yatırmak zorundadır. Bu mallar icra dairesi tarafından en kısa süre içinde satışa sunulur.
Gümrük antrepolarında bulunan malların haczine karar verilmesi halinde icra memuru, malın yediemin olarak antrepoda bırakılmasına karar verebilir. Bu yerlere bırakılan hacizli mallar hakkında gümrük antrepolarının tâbi olduğu ücret tarifesi uygulanır.
Bu maddede belirtilen malların muhafazası için özel hüküm bulunan hallerde ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
MUHAFAZA AVANSI NASIL YATIRILIR?
İcra ve iflâs daireleri, Bakanlığın belirlediği ücret tarifesine göre Kanunun 59 uncu maddesi, 88 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 90 ıncı maddesi gereğince takdir edeceği muhafaza avansını alacaklıdan peşin olarak tahsil eder.
Muhafaza avansı hesaplanırken malın en az altı aylık muhafaza gideri dikkate alınır.
Muhafaza avansının yeterli olmadığı durumlarda haczi yapan memur, avansın tamamlanması için alacaklıya makul bir süre verebilir.
Adli merciler tarafından depoya teslim edilen diğer mallardan muhafaza avansı alınmaz.
KOLLUK TARAFINDAN YAKALANAN ARAÇALARIN DEPOYA KABULÜ
İcra daireleri tarafından kayıtlarına yakalama şerhi konulan araçlar, aracı yakalayan kolluk görevlisinin talebi doğrultusunda depo görevlisi tarafından bulunduğu yerden alınıp depoya götürülür. Araç depo görevlisi tarafından en geç 3 iş günü içinde alınmazsa kolluk görevlisi tarafından başka bir lisanslı yediemin deposuna teslim edilir.
Yakalanan araçlar kolluk görevlisi tarafından depo görevlisine teslim edilirken aracın tüm özellikleri ve eksik parçasının olup olmadığı tutanağa geçirilir. Bu tutanağın bir örneği de icra dairesine teslim edilir. Teslim alındıktan sonra depoya alınırken giriş makbuzu düzenlenir ve depo emanet kaydı yapılır. Mevcut durumunu tam olarak yansıtacak şekilde fotoğrafı çekilir veya kamera kaydı yapılır. Yediemin deposu, yakalanan aracı teslim aldıktan sonra en geç teslimatı takip eden ilk iş günü mesai sonuna kadar yetki alanında hizmet verdiği icra dairesine bildirir.
İCRA VE İFLAS DAİRESİNCE YAPILACAK İŞLER
İcra ve iflas daireleri lisans kapsamında olan hizmetleri, bakanlığın tespit ettiği usullere göre kendi yetki çevresinde bulunan lisanslı yediemin deposundan talep etmek zorundadır. Bu hizmetlere ait masraflar takip giderlerinden sayılır ve icra dairesi tarafından alacaklıdan peşin olarak alınan muhafaza avansından karşılanır.
YEDİEMİN DEPO VE GARAJLARINDAN ALINMAMIŞ OLAN ARAÇ VE HER NEVİ MENKULÜN ÜCRET TAHSİLATI VE ZİMMETTEN DÜŞÜRÜLMESİ İŞLEMLERİ
İcra dairesi, hukuken artık muhafazasına gerek kalmayan malı, verdiği uygun süre içinde yediemin depo ve garajlarından geri almasını ilgililere resen bildirir. Verilen süre içinde eşya geri alınmazsa icra müdürü icra mahkemesinin kararı ile taşınır mal satışlarına ilişkin hükümler uyarınca bunlar satar. Elde edilen miktardan muhafaza ve satış giderleri ödenir. Artan miktar İcra İflas Kanunu 9. madde hükmüne göre muhafaza altına alınır.
Yediemin otoparkında çalışanlar 24 saat araçların başında nöbet tutar. Otopark, güvenlik kamera sistemleri ile de 24 saat kayıt altına alınır.
Borçları araç değerinden daha fazla çıkan araç sahipleri bazen araçlarını depolardan almayıp depolarda çürümeye bırakabiliyor. Yediemin otoparkında bu şekilde bekleyen araçlar 6 ay içinde alınmazsa araç satılığa çıkartılır. Bu araçlar açık arttırma yoluyla satışa çıkarılır. İcralık araçların satış günü ve saati gazetede veya icra müdürlüklerinin kapısında ilan yoluyla yayımlanır.
YEDİEMİN DEPO VE GARAJLARININ ÇALIŞTIRILMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Yediemin depo ve garaj işleticisi, depoculuk faaliyetlerini yürütmek için yeterli sayıda ne nitelikte olan depo görevlisini istihdam etmek zorundadır. Her zaman depolarını faaliyete hazır şekilde açık bulundurmak durumundadır. Depo işleticisi tarafından çalışan personelin isim ve görevlerini belirten fotoğraflı bir kimlik kartı düzenlenerek verilir. Çalışma saatlerinde personele verilen kimlik kartlarının gözle görülür bir şekilde personelin üzerinde bulunması zorunludur.
Depo ve garajlarda hizmetlerin yürütülmesi esnasında çalıştırılan personelden kaynaklanan veya herhangi bir nedenden dolayı meydana gelen zarardan lisans sahibi sorumludur. Lisans sahibinin karşılamadığı zarar teminattan karşılanır. Örneğin depoya çekici ile getirilen ve uygun yere park etmeye çalışan araçta çarpma gibi herhangi bir zarar oluşursa bu zarardan lisans sahibi sorumlu olur.
Depolar, deponun bulunduğu yerin Cumhuriyet Başsavcılığının gözetim ve denetimine tabidir. Bakanlık, görevlendirildiği kendi personeli aracılığıyla her zaman depoları denetleme yetkisine sahiptir. Yapılacak olan denetim, depo ve garajların çalıştırılmasındaki lisans kapsamında olan tüm hizmetleri kapsar.
YEDİEMİN DEPO VE GARAJLARININ İLGİLİ MAKAM VE MERCİLERE YAPACAĞI YAZIŞMALAR
Yediemin depolarında korunan mallar, ilgili makam olan icra ve iflas dairesi veya adli birim tarafından yazılı talimat doğrultusunda depolardan çıkarılır. Gerekli olan yazışmalar neticesinde malın giriş makbuzunda belirtilen özellik ve nitelikte olup olmadığına bakılarak çıkış makbuzu hazırlanır. Çıkış makbuzunun bir örneği icra dairesine gönderilir. Depo ve garajlar her zaman bakanlık yetkilileri tarafından denetlenebilir. Denetim neticesinde denetim raporlarının bir örneği depoda muhafaza edilir. Bir örneği Cumhuriyet Başsavcılığın, bir örneği ise bakanlığa gönderilir.
MALLARIN YENİ DEPO İŞLETMESİNE DEVRİ
Lisansın iptali ya da lisans süresinin sona ermesi durumunda mevcut depolarda bulunan mallar Bakanlık tarafından belirlenecek olan lisanslı yediemin deposu tarafından teslim alınır. Teslim alınan mallar ile ilgili depoya alınan mallara ilişkin esaslar aynı şekilde uygulanır. Malların yeni depoya nakliyesi ile ilgili tüm masraflar lisansı iptal edilen, lisans süresi dolan depo işleticisi tarafından karşılanır. Lisans sahibinin sorumlulukları ve yükümlülükleri, mevcut depodaki malların yeni depo işletmesi tarafından teslim alınmasına kadar devam eder. Teslim işlemi tamamlanarak önceki depo işleticisinin sorumluluğu kalmadığı tespit edilmediği sürece alınan teminat iade edilemez.
GÜMRÜK MALLARINA İLİŞKİN YEDİEMİNLİK İŞLEMLERİ
Gümrük antrepolarında bulunan malların haczine karar verilmesi halinde icra memuru, malın yediemin olarak antrepoda bırakılmasına karar verebilir. Bu yerlere bırakılan hacizli mallar hakkında gümrük antrepolarının tabi olduğu ücret tarifesi uygulanır. Antrepo, gümrük vergisine konu olan, vergi ve resimleri ödenmemiş olan malların muhafaza altına alındığı yerdir. Gerekli görülmesi durumundan küçük tamamlayıcı işlemlerin yapıldığı gümrük binalarına yakın olan bir çeşit depodur. Gümrüklere gelen ticari mallar bu depolara konularak korunur. Bu şekilde gümrük gözetimi altında tutulması sağlanır.
Yurt dışından borçlunun ithal ettiği, borçluya ait gümrük malları üzerine fiilden haciz koyulması gerekir. Bu mallar depo görevlisine yediemin olarak teslim edilir.
İŞLETME FAALİYETLERİ DURDURULABİLİR Mİ?
Yapılmış bir tespit veya denetim sonucunda Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği veya ilanda belirtilen şartlara aykırılığın belirlenmesi durumunda Bakanlık tarafından fiilin önem ve mahiyetine göre işletmenin faaliyetlerinin tamamı veyahut bir kısmı geçici olarak durdurulabilir.
Faaliyetinin durdurulmasına karar verilen depoya yeni mal teslim edilmez. Ancak daha önce teslim edilen mallara ilişkin işlemler lisans sahibi tarafından yerine getirilir.
Depo işleticisine eksiklikleri gidermesi için bu hususun tebliğ tarihinden itibaren bir ayı geçmemek üzere süre verilir. Aykırılık ve eksikliklerin bu sürenin sonunda da giderilmemesi halinde lisans iptal edilir.
Bu madde kapsamında yapılması gereken zorunlu giderlerden lisans sahibi sorumludur.
Faaliyetin durdurulmasına dair karar Bakanlık tarafından ilgililere tebliğ edilir.
YEDİEMİN LİSANS VE İŞLETME BELGESİ İPTAL EDİLİR Mİ? NASIL İPTAL EDİLİR?
Aşağıdaki hallerde lisans Bakanlıkça iptal edilir. Lisans sahibinin;
a) Ölümü, iflâsı veya tüzel kişiliğinin son bulması.
b) Lisansın iptalini talep etmesi.
c) İlgili mevzuatta veya ilanda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesi.
ç) Süresi içinde işletme belgesi almak için başvuruda bulunmaması.
d) Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği düzenlenen başvuru şartlarını taşımadığının veya bu şartları sonradan kaybettiğinin tespit edilmesi.
Lisansın iptal edilmesi halinde lisansa bağlı olarak verilen tüm işletme belgeleri de iptal edilmiş sayılır.
Lisansın iptal edilmesi halinde lisans sahibinin hak ve yükümlülüklerini yerine getirmek üzere Bakanlık tarafından mahkemeden kayyum tayini istenir. Kayyum tayin edilinceye kadar lisans kapsamındaki hizmetlere mevcut lisans sahibi tarafından devam olunur.
Ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesi halinde tereke hâkimliğine bildirimde bulunulması da dâhil olmak üzere Cumhuriyet savcılığınca gerekli tedbirler alınır.
Deponun herhangi bir nedenle kapanması halinde, masrafı lisans sahibi tarafından karşılanmak suretiyle depoda bulunan malların başka bir depoya nakledilmesi hususunda Cumhuriyet başsavcılığı icra daireleri ile koordineli bir şekilde gerekli tedbirleri alır.
Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği hükümlerine göre almış olduğu lisansı kendi kusuru nedeniyle iptal edilen gerçek kişiler, tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı, sermaye şirketi olması halinde sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar iptal tarihinden itibaren iki yıl süreyle lisans başvurusunda bulunamazlar. Bu fıkraya göre lisans başvurusunda bulunamayacak olanların gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi ile sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi de aynı süreyle lisans başvurusunda bulunamaz.
Bu madde kapsamında yapılması gereken zorunlu giderlerden lisans sahibi sorumludur.
Lisansın iptaline dair karar Bakanlık tarafından ilgililere tebliğ edilir.