Yapı Denetim Sistemi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. maddesi kapsamında oluşturulan ve imar mevzuatına aykırı yapıların kayıt altına alınmasını sağlayan elektronik yazılım sistemidir.
Bu sistem aracılığıyla yapı maliklerinden herhangi biri veya vekili, e-Devlet üzerinden Yapı Kayıt Sistemi’nde yer alan başvuru formunu doldurarak müracaatta bulunabilmektedir. Bunun yanı sıra, Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar aracılığıyla da başvuru yapılması mümkündür.
Yapı Kayıt Belgesi, imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş yapıların kayıt altına alınabilmesi amacıyla verilen bir belgedir. Bu belgeye başvurabilmek için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlara belirlenen süre içerisinde başvuruda bulunulması ve mevzuatta öngörülen şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.
Başvuru sürecinde yapının ve üzerinde bulunduğu taşınmazın mülkiyet durumu, yapının sınıfı ve grubu ile diğer teknik ve hukuki bilgiler, Bakanlık tarafından oluşturulan Yapı Kayıt Sistemi’ne yapı sahibinin beyanı esas alınarak kaydedilmektedir.
Yapı Kayıt Belgesi uygulamasının temel amacı, imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş yapıların mevcut durumlarının kayıt altına alınması ve bu yapılara ilişkin idari süreçlerin belirli bir hukuki zemine oturtulmasını sağlamaktır.