Vatansız tabiri hiçbir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olmayan kişiye denir.
Bir kimse yasaların uyuşmazlığı, toprakların devredilmesi, devletlerin çeşitli idari uygulamaları, bireylerin işlemleri ve başka değişik sebeplerle bu statüyü alabilir. Bu tabir uluslararası hukuktaki düzenlemesini Vatansız Kişilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme-de bulur.
VATANSIZLIK NASIL TESPİT EDİLİR?
- Vatansızlığın tespiti Genel Müdürlükçe yapılır. Vatansız kişilere,
Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilme hakkı sağlayan Vatansız Kişi Kimlik Belgesi
düzenlenir. Başka ülkeler tarafından vatansız kişi işlemi görenler bu haktan yararlandırılmaz. - Vatansız kişiler, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi almakla yükümlü olup, belge Genel
Müdürlüğün uygun görüşü alınarak valiliklerce düzenlenir. Hiçbir harca tabi olmayan bu
belge, ikamet izni yerine geçer ve iki yılda bir valiliklerce yenilenir. Vatansız Kişi Kimlik
Belgesinde yabancı kimlik numarası da yer alır. - Vatansız Kişi Kimlik Belgesine sahip olarak Türkiye’de geçirilen süreler, ikamet
sürelerinin toplanmasında hesaba katılır. - Vatansız Kişi Kimlik Belgesi, kişinin herhangi bir ülke vatandaşlığını kazanmasıyla
birlikte geçerliliğini kaybeder. - Vatansızlık durumlarının tespiti ve Vatansız Kişi Kimlik Belgesiyle ilgili usul ve
esaslar yönetmelikle belirlenir.
Vatansız Kişilere Tanınan Haklar ve Güvenceler
Vatansız Kişi Kimlik Belgesine sahip kişiler;
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunundaki ikamet izinlerinden birini almak üzere talepte bulunabilirler,
- Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturmadıkları sürece
sınır dışı edilmezler, - Yabancılarla ilgili işlemlerde aranan karşılıklılık şartından muaf tutulurlar,
- Çalışma izniyle ilgili iş ve işlemlerde 4817 sayılı Kanun hükümlerine tabidirler,
- 5682 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümlerinden yararlanabilirler.