Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, kişilerin bireysel veya toplu olarak dinlenmek, eğlenmek, vakit geçirmek ya da konaklamak amacıyla yararlanabildiği ve genel kullanıma açık olarak faaliyet gösteren işyerlerini ifade etmektedir.
Bu işyerlerinin ortak özelliği, belirli ve sınırlı bir kişi grubuna hizmet vermek yerine, faaliyetlerinin niteliğine uygun şekilde kamunun kullanımına açık olmalarıdır. Bu nedenle söz konusu işletmelerin ruhsatlandırılması bakımından yalnızca işyerinin fiziki ve teknik özellikleri değil; kamu düzeni, genel güvenlik, çevrenin korunması ve toplum sağlığı gibi hususlar da önem taşımaktadır.
Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yeri Kavramı
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’te umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin kapsamı oldukça geniş tutulmuştur.
Bu kapsamda insanların konaklamasına, dinlenmesine, eğlenmesine veya sosyal amaçlarla bir araya gelmesine imkân sağlayan çeşitli işletmeler umuma açık istirahat ve eğlence yeri niteliğinde değerlendirilebilmektedir.
Konaklama amacıyla faaliyet gösteren otel, motel, apart otel, pansiyon ve kampingler bu kapsamdaki işyerlerinin başında gelmektedir.
Bunun yanında kahvehane, kıraathane, kır kahvesi, çay bahçesi ve kafe gibi kişilerin bir araya gelerek vakit geçirmesine ve dinlenmesine yönelik işletmeler de faaliyetlerinin niteliğine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Eğlence ve gece hayatına yönelik faaliyet gösteren gazino, pavyon, bar, birahane, meyhane, taverna, gece kulübü, diskotek, dans salonu ve içkili lokantalar da umuma açık istirahat ve eğlence yerleri arasında yer almaktadır.
Aynı şekilde sinema, tiyatro, gösteri merkezi, düğün salonu, sirk ve lunapark gibi kişilerin toplu şekilde eğlenmesine veya etkinliklere katılmasına imkân sağlayan işletmeler de bu grupta değerlendirilmektedir.
Oyun ve İnternet Salonları
Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri yalnızca konaklama, yeme-içme veya eğlence işletmelerinden oluşmamaktadır.
Mevzuatta, kumar veya kazanç amacı taşımamak şartıyla kişilerin bilgi ve becerilerini geliştirmeye ya da zekâlarını kullanmaya yönelik elektronik oyun araçlarının bulunduğu işletmeler de bu kapsamda düzenlenmiştir.
Bu doğrultuda elektronik oyun salonları, video ve televizyon oyunlarının bulunduğu yerler, internet salonları ve benzeri işletmeler de mevzuatta öngörülen koşullar çerçevesinde umuma açık istirahat ve eğlence yeri niteliğinde olabilir.
Diğer Umuma Açık İşyerleri
Faaliyetlerinin niteliğine göre hamam, sauna ve sıhhi banyo gibi insanların dinlenme ve kişisel bakım amacıyla kullandıkları bazı işletmeler de umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ilişkin düzenlemeler kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Benzer şekilde ilgili mevzuatta öngörülen şartlara göre iddia ve ganyan bayileri gibi işletmeler bakımından da özel ruhsatlandırma hükümleri ve faaliyet şartları gündeme gelebilmektedir.
Bu nedenle bir işletmenin umuma açık istirahat ve eğlence yeri niteliğinde olup olmadığı değerlendirilirken yalnızca işletmenin ticari adına bakılması yeterli değildir. İşyerinde fiilen yürütülen faaliyetin niteliği ve ilgili mevzuattaki düzenlemeler birlikte dikkate alınmalıdır.
Ruhsatlandırmada Hangi Hususlar Dikkate Alınır?
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin faaliyetlerinin doğrudan toplumla ve kamusal yaşamla ilişkili olması nedeniyle ruhsatlandırma sürecinde çeşitli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.
Yetkili idare tarafından yapılan değerlendirmelerde işyerinin öncelikle ilgili mevzuatta öngörülen fiziki, teknik ve hukuki şartlara uygun olup olmadığı incelenir.
Bu kapsamda işyerinin;
insan ve toplum sağlığı, çevrenin korunması, yangın ve patlama güvenliği, genel güvenlik ve asayiş, çalışanların sağlık ve güvenliği, trafik ve karayolları düzenlemeleri, imar mevzuatı, kat mülkiyeti hükümleri ve doğanın korunmasına ilişkin düzenlemeler bakımından ilgili mevzuata uygun olması önem taşımaktadır.
İşyerinin faaliyet türüne bağlı olarak bunlara ek şartlar ve özel izinler de aranabilir.
Neden Özel Bir Ruhsatlandırma Rejimine Tabidir?
Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, toplumun geniş kesimleri tarafından kullanılmaları ve faaliyetlerinin çevrede yaşayan kişileri doğrudan etkileyebilmesi nedeniyle diğer bazı işyerlerinden farklı bir hukuki rejime tabi tutulmaktadır.
Özellikle gece saatlerinde faaliyet gösteren, yoğun insan topluluklarının bir araya geldiği veya alkollü içki sunulan işletmeler bakımından kamu düzeninin, genel güvenliğin ve çevrede yaşayan kişilerin huzurunun korunması ayrıca önem taşımaktadır.
Bu nedenle bu tür işletmelerin açılması ve faaliyet göstermesi bakımından genel işyeri açma ve çalışma ruhsatı şartlarının yanı sıra, işletmenin türüne göre yer seçimi, kolluk görüşü, mesafe şartları veya diğer özel koşulların da gündeme gelmesi mümkündür.
Sonuç Olarak Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yerleri Nelerdir?
Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; kişilerin tek başına veya toplu şekilde konaklamasına, dinlenmesine, eğlenmesine, sosyal faaliyetlerde bulunmasına veya vakit geçirmesine imkân sağlayan ve genel kullanıma açık olarak faaliyet gösteren işyerleridir.
Otel ve pansiyonlardan kahvehane ve kafelere; bar ve gece kulüplerinden sinema, tiyatro ve düğün salonlarına; oyun ve internet salonlarından lunapark ve sirklere kadar farklı nitelikteki pek çok işletme bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.
Ancak bir işletmenin bu kapsamda olup olmadığının belirlenmesinde yalnızca işletmenin adı değil, işyerinde gerçekleştirilen asıl faaliyet ve bu faaliyetin ilgili mevzuat karşısındaki hukuki niteliği esas alınmalıdır.
Bu işletmelerin toplumla doğrudan temas hâlinde faaliyet göstermeleri nedeniyle ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinde insan sağlığı, kamu düzeni, genel güvenlik, çevrenin korunması, yangın güvenliği ve imar mevzuatı gibi birçok farklı hususun birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.